Als ik eerlijk moet zijn: ik heb erg lang mijn twijfels gehad over het fenomeen programtrading. Maar gaandeweg werd toch om een aantal redenen mijn belangstelling gewekt en ging ik mij in de materie verdiepen. In een vorig leven was ik informaticus en verpleegkundige in de gezondheidszorg. Ik weet maar al te goed dat het automatiseren van een proces met erg veel ongekende parameters niet onmiddellijk een gemakkelijke opgave is. Het automatisch laten genereren van een zeer complex dienstrooster voor een 50-tal verpleegkundigen is nagenoeg een onmogelijke opdracht. Als je dan bedenkt hoe snel menselijke hersenen informatie verwerken (niet bij iedereen maar dat is een detail) en met hoeveel ruwe data een trader rekening moet houden dan zag ik het programmeren rond heel het tradinggebeuren ook niet echt zitten. Uiteindelijk heb ik mijn standpunt hier rond drastisch moeten herzien. De voordelen die programtrading biedt wegen niet op tegen de concessies die er moeten gemaakt worden. In de volgende paragrafen proberen we dit duidelijk te maken.

Bij elke technische belegger of trader moeten instap en uitstappunten gebaseerd zijn op een strategie of een tradingplan (U heeft er toch eentje hoop ik?). De strategie is meestal gebaseerd op een bestaand patroon en een aantal indicatoren. Het woord patroon wijst op een situatie die zich regelmatig opnieuw voordoet en ongeveer dezelfde uitkomst oplevert. M.a.w: ALS element X en Y zich voordoen dan volgt daaruit MEESTAL Z. Het bespelen van een patroon wordt in een tradingplan gegoten. Als X en Y zich voordoen dan stappen we in op punt alfa, onze exit ligt op punt bèta en als het patroon zich niet gedraagt zoals het moet stappen we met verlies uit positie op punt gamma.

Juist omdat we over een goed afgelijnd 'stroomschema' beschikken (als dit gebeurt dan gebeurt er dat...) laten strategieën zich automatiseren en kunnen we acties aan de computer overlaten als de beslissingsprocessen tenminste correct zijn geprogrammeerd en/of geparametriseerd. De orders die daaruit voortvloeien zijn het resultaat van zogenaamde 'program trading'. We moeten er ons wel van bewust zijn dat we uitgaan van waarschijnlijkheden. Bijvoorbeeld invloeden van externe factoren kunnen niet geprogrammeerd worden.
Een erg eenvoudig voorbeeld van programtrading zou kunnen zijn: een programma dat een kooporder genereert op het ogenblik dat de 5 moving average de 20 moving average van onder naar boven kruist en de positie verkoopt als de 5 moving average van boven naar onder opnieuw door de 20 moving average valt. Veel gaat dit niet opbrengen want in ons algoritme ontbreekt volledig het money-management. Maar U begrijpt wel wat we bedoelen.

Let wel:garbage in, garbage out. Als de programmeur rommel programmeert dan komt er ook rommel uit. Hier knijpt hem wel het schoentje. Het eerste probleem waar ontwikkelaars van de software mee geconfronteerd worden is de grote hoeveelheid parameters. Je staat er niet onmiddellijk bij stil hoeveel informatie je met je hersenen verwerkt bij het nemen van een trade beslissing. Op dat vlak zijn menselijke hersenen ontzettend complex en snel (bij de ene al wel wat sneller dan bij de andere). Het opschrijven van het 'algoritme' (denkpatroon) op zich is al een hele opgave. De subtiliteiten maken het zeker voor programtrading erg moeilijk. Een voorbeeld: Iedereen kent de definitie van een trend (of zou die toch moeten kennen) .Toch is in een aantal omstandigheden deze definitie erg rekbaar en niet onmiddellijk eenduidig ook al ziet het blote oog erg snel wat er aan de hand is omdat onze hersenen ontbrekende informatie zelf invullen. Een computerprogramma kan dat niet en vraagt harde cijfers. Als je op basis van een trend de machine beslissingen wil laten nemen kan je niet voorbij deze hindernis en ga je via programmatie een oplossing moeten zoeken voor het probleem. Meestal komt het erop neer dat je in je programmatuur dus concessies moet doen en dat bepaalde strategieën niet kunnen geprogrammeerd worden omdat er teveel subtiliteiten zijn. De menselijke hersenen zijn op dat vlak niet te kloppen.

Een tweede erg belangrijk probleem bij program trading is de steeds wisselende marktomgeving. De ene dag kan een koop op de 20 ma opportuun zijn maar de dag erna is het dat misschien niet. De ene dag is de markt bearish, de andere dag is de markt bullish. De mens is in staat ontzettend snel evolutie te 'zien'. Een computerprogramma heeft ook daar veel moeite mee. De code wordt immers alleen maar complexer en soms komt dat het rendement zeker niet ten goede. Tot slot is ook programtrading niet in staat de dagdagelijkse pitfalls waar de daytrader mee kampt zomaar op te vangen. Nieuws en geruchten zijn niet programmeerbaar en sturen patronen in de war. Het programma moet dus niet alleen rekening houden met bestaande data maar moet ook onvoorziene omstandigheden incalculeren, voor zover dat tenminste mogelijk is. Moneymanagement is de absolute KEY!

U merkt dus: het is niet al goud dat blinkt. Programtrading betekent  concessies doen. MAAR.... Programtrading heeft ook zijn goede kanten! Het bepalen van een goede strategie niet echt moeilijk als je bereid bent veel tijd te investeren en elke dag bij te leren. Een echt geoefend iemand herkent na een tijdje bijna blindelings steun en weerstand, ziet patronen verschijnen en kan aan de hand van dit alles zijn plan opstellen. Als je dat kan lijkt succes niet echt ver weg. De grote moeilijkheid komt DAN: feilloos dat plan uitvoeren zonder het aan te passen. Je hebt je plan immers opgesteld op voorhand, zonder druk. Eens in positie verhoogt de druk enorm. Voor de meeste traders is die druk te groot om zich aan het plan te houden. Het is juist daarom dat heel wat traders uiteindelijk miljonair worden op papier maar jammer genoeg hun geld kwijtspelen als er met echt geld wordt getrade. Zij beheersen de TA maar struikelen over de laatste horde; de psychologische druk. De meeste beleggers/traders hebben jammer genoeg zelfs geen plan omdat ze technische analyse niet machtig zijn of de discipline en de ervaring niet hebben die noodzakelijk is. Er worden dan dikwijls foute of te late of zelfs geen beslissingen genomen. Men stapt uit positie voor de stop of de exit wordt geraakt. Of men stapt helemaal niet uit positie en ziet winst wegsmelten als sneeuw voor de zon. Verliezen stapelen zich op. De frustratie verhoogt. Men wil de put zo snel mogelijk vullen, met nog meer verlieslatende trades tot gevolg. De meeste traders en beleggers worstelen met dit probleem. Programtrading kan daarbij helpen. Goed geschreven software die daarbij nog gebaseerd is op heel wat marktkennis en ervaring laat U toe een vooraf bepaalde strategie te volgen. De strategie kan tot op zekere hoogte of verregaand parametriseerbaar zijn. Uw 'tradingplan' wordt visueel op grafieken voorgesteld. U kan simuleren welke resultaten het plan in het verleden zou hebben gehaald. Als U uiteindelijk tevreden is met uw strategie kan U zelfs in een ver doorgedreven vorm de instap en uitstappunten automatisch laten doorsturen naar de markt. Dat is doorgedreven programtrading: de aankopen en verkopen worden volledig automatisch door de programmatuur uitgevoerd.